🏛️ ประวัติโรงพยาบาลวชิระภูเก็ต

เดิมจังหวัดภูเก็ตมีโรงพยาบาลแห่งหนึ่ง สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2449 โดยพระยารัษฎานุประดิษฐ์ (คอซิมบี๊ ณ ระนอง) คหบดีและพ่อค้าชาวภูเก็ตร่วมกันบริจาคเงินสร้างโรงพยาบาลขึ้น มีชื่อว่า "โรงพยาบาลสุขาภิบาล" สังกัดเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ต มีเนื้อที่ 1 ไร่เศษ ตั้งอยู่ถนนโกมารภัจจ์

โรงพยาบาลแห่งนี้มีห้องตรวจโรค ห้องผ่าตัด ห้องล้างแผลและห้องยา เรือนคนไข้พิเศษ 1 หลัง นับเป็นจุดเริ่มต้นของการบริการสาธารณสุขในจังหวัดภูเก็ต

เมื่อ พ.ศ. 2460 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลปักษ์ใต้ ในโอกาสนี้พระองค์ได้เสด็จฯ จังหวัดภูเก็ต เพื่อทรงเยี่ยมราษฎรและทอดพระเนตรสภาพบ้านเมือง มีพระราชดำริว่าจังหวัดภูเก็ต ยังไม่มีโรงพยาบาลโอ่อ่าทันสมัย สะอาด เป็นระเบียบ สวยงาม อีกทั้งโรงพยาบาลสุขาภิบาลก็มีเนื้อที่คับแคบและมักจะถูกน้ำท่วมอยู่เสมอ พระยาสุรินทราชา และพระยาทวีปธรรมประศาสตร์บรมนาถภักดี ปรึกษาหารือเพื่อหาทำเลที่ตั้งของโรงพยาบาล และกราบบังคมทูลว่ามีสถานที่ 3 แห่ง เพื่อมีพระราชวินิจฉัย

• ถนนวิชิตสงคราม ตามเส้นทางจากตัวเมืองไปตำบลฉลอง
• ตำบลบางงั่วหรือท่าจีน เขตอำเภอเมือง
• บริเวณเขารัง ถนนเยาวราช ห่างจากโรงพยาบาลสุขาภิบาลประมาณ 300 เมตร

พระยาสุรินทราชา สมุหเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ต เห็นว่าควรปลูกสร้างอาคารที่จำเป็น 4 หลังก่อน และคำนวณราคาค่าก่อสร้างกราบบังคมทูล

1. อาคารที่ทำการโรงพยาบาล รวมทั้งอุปกรณ์ตรวจรักษาผู้ป่วย ราคาค่าก่อสร้างประมาณ 10,000 บาท
2. อาคารที่พักผู้ป่วย สามารถพักได้จำนวน 30 เตียง ราคาก่อสร้างประมาณ 10,000 บาท
3. อาคารที่พักแพทย์ ราคาค่าก่อสร้างประมาณ 5,000 บาท
4. โรงครัวและค่าตบแต่งเบ็ดเตล็ด 5,000 บาท

ต่อมาพระยาสุรินทราชาทูลเกล้าฯ ถวายแปลนอาคารต่างๆ ทอดพระเนตร เมื่อมีพระราชวินิจฉัยเกี่ยวกับรูปแบบอาคารแล้ว จึงได้ดำเนินการก่อสร้างอาคารต่างๆ จากพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ และมีผู้โดยเสด็จพระราชกุศล ดังนี้

• ที่พักนายแพทย์ — สร้างโดยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ (6,000 บาท)
• ที่ทำการของแพทย์ — สร้างโดยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ (13,416 บาท)
• ที่พักแพทย์ผู้ช่วย — สร้างโดยกระทรวงมหาดไทย
• ที่พักผู้ป่วย — พระบริรักษ์โลหะวิสัย (คอยู่จ๋าย ณ ระนอง) สร้างถวาย 4,156.40 บาท
• ที่พักผู้ป่วย — หลวงบุญพัฒน์พานิช (ลิ่มเซ่งติ๋ว บุญห่อ) สร้างถวาย 6,000 บาท
• ที่พักผู้ป่วยสามัญ — ขุนวิเศษนุกูลกิจ กรมการพิเศษ จังหวัดภูเก็ต สร้างถวาย

อาคารบ้านพักแพทย์เป็นตึกชั้นเดียว มีมุขด้านหน้า 1 มุข ตัวอาคารกว้าง 11 เมตร ยาว 15 เมตร มีรั้วพร้อม สิ้นเงินค่าก่อสร้าง 6,000 บาท ส่วนอาคารที่ทำการแพทย์เป็นตึก 2 ชั้น กว้าง 12 เมตร ยาว 20 เมตร ชั้นล่างมี 4 ห้อง ชั้นบนมี 4 ห้อง มีมุขกลางด้านหน้าและเฉลียงด้านหน้าและด้านหลัง

รวมเป็นเงินพระราชทรัพย์ที่ใช้ในการจัดสร้างและปรับปรุงแก้ไข อีกทั้งชดเชยค่าอาคารเป็นเงินจำนวน 24,416.55 บาท คงเหลือ 5,583.45 บาท และมีเงินเรี่ยไรจากข้าราชการ พ่อค้า ราษฎรจังหวัดต่างๆ ในมณฑลภูเก็ต จำนวน 9,969.80 บาท รวมใช้ในการสร้างอาคารที่พักผู้ป่วย เพื่อเป็นพระบรมราชานุสรณ์ สิ้นเงิน 12,250 บาท

• นามโรงพยาบาล — วชิระพยาบาล
• นามตึกที่ทำการของแพทย์ — ศรีพัชรินทรานุสสร
• นามที่พักนายแพทย์ — ภูเก็ตแพทยาคาร

เมื่อการสร้างอาคารต่างๆ และการตกแต่งภายในแล้วเสร็จ ได้เปิดดำเนินการรักษาผู้ป่วย มีแพทย์ที่จบประกาศนียบัตรเข้าประจำการ จำนวน 4 นาย เป็นหัวหน้าแพทย์ 1 คน แพทย์ผู้ช่วย 3 นาย มีการจัดตั้งโรงเรียนแพทย์ตำบลขึ้นเพื่อเผยแพร่วิชาแพทยศาสตร์ให้กว้างขวางออกไป โดยเปิดรับคัดเลือกผู้สนใจที่มีอายุตั้งแต่ 17 ปีขึ้นไป กำหนดเวลาเรียน 2 ปี ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ เมื่อจบแล้วได้รับการแต่งตั้งเป็นแพทย์ตำบลและเป็นตำรวจภูธรกองหนุน ช่วยดูแลรักษาผู้ป่วยและป้องกันโรคภัยต่างๆ ภายในตำบล

ต่อมามีแพทย์จากกระทรวงมหาดไทยเข้ามาช่วยกิจการของโรงพยาบาลอีก 2 นาย คือ สารวัตรแพทย์ประจำมณฑลภูเก็ต 1 นาย และแพทย์ประจำจังหวัดภูเก็ต 1 นาย ทำให้กิจการแพทย์มีความเจริญยิ่งขึ้น สามารถตรวจรักษาผู้ป่วยได้มากขึ้นและมีประสิทธิภาพสูง ประชาชนมีสุขภาพพลานามัยดียิ่งขึ้น

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รวมกิจการโรงพยาบาลสุขาภิบาลเข้ากับโรงพยาบาลวชิระพยาบาล ต่อมาภายหลังจึงมีการเรียกชื่อว่า "โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต" เพื่อไม่ให้ชื่อซ้ำกับ "วชิรพยาบาล" ที่กรุงเทพมหานคร

กิจการโรงพยาบาลวชิระภูเก็ตได้เจริญรุ่งเรืองเรื่อยมาตราบจนถึงปัจจุบัน เป็นโรงพยาบาลศูนย์ประจำจังหวัดภูเก็ต สมกับพระราชปณิธานในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงห่วงใยสุขภาพพลานามัยของพสกนิกรให้ปราศจากโรคาพยาธิ

อาคารศรีพัชรินทรานุสร — สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แด่สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ พระพันปีหลวง